Historie begraafplaats Orthen

Op deze bovenstaande kaart van ongeveer 1840 is in blauw de accesdijk te zien die Rosmalen met fort Grevecoeur verbindt. Grote delen van deze dijk bestaan nog steeds: de Engelsedijk en de Heinisdijk. Deze acces werd beschermd door fort Orthen waar de route doorheen liep. Rondom het fort liepen een aantal landwegen naar de Orthensepoort van de historische stad.

In 1827 werd het verboden om te begraven in het centrum voor steden die meer dan 1000 inwoners hadden. De stad Den Bosch moest daarom op zoek naar een plek voor een geschikte begraafplaats buiten de stadsmuren. Dat was niet eenvoudig omdat het overgrote deel van het ommeland van de stad onder water gezet moest kunnen worden als verdediging tegen vijandige legers. De definitieve plek werd uiteindelijk gevonden naast de net gereedgekomen Rijksstraatweg van Den Bosch naar Utrecht (groen weergegeven op de kaart). Er moest toestemming komen van het Ministerie van Oorlog omdat de begraafplaats binnen het schootsveld van fort Orthen lag. Om te kunnen begraven moest de begraafplaats bijna 3 meter opgehoogd worden. De locatie kwam pas tot stand na jaren van juridische touwtrekkerij tussen de gemeente ‘s-Hertogenbosch en de Orthenaren. De gemeenschappelijke gronden werden door beide partijen betwist. In 1857 is begonnen met de aanleg en het jaar daarop is de begraafplaats in gebruik genomen.

Uitbreidingen

De begraafplaats kent vele kleine en grotere uitbreidingen. Door continue herinrichting van grafakkers en aanpassingen zijn deze grenzen niet of vrijwel niet meer herkenbaar, op een uitzondering na: Het hoogteverschil tussen het oude hooggelegen gedeelte en het laaggelegen nieuwe gedeelte is herkenbaar, maar wordt niet benadrukt. De structuur van het oude gedeelte is dichter van opzet dan het nieuwe gedeelte.